HỘI CHỨNG BÀN CHÂN BẸT: NGUYÊN NHÂN, CÁCH NHẬN BIẾT VÀ KHI NÀO CẦN PHẪU THUẬT
Hội chứng bàn chân bẹt là gì?
Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc của bàn chân thấp hoặc không hình thành rõ, khiến lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn khi đứng. Ở trẻ nhỏ, bàn chân phẳng thường là đặc điểm sinh lý do hệ xương, cơ và dây chằng chưa phát triển hoàn thiện. Vòm chân thường rõ dần khi trẻ lớn lên và vận động nhiều hơn.
Không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Bàn chân bẹt linh hoạt có thể xuất hiện khi trẻ đứng nhưng vòm chân trở lại khi nhấc chân khỏi mặt đất. Ngược lại, bàn chân bẹt cứng có thể giữ hình dạng phẳng ở nhiều tư thế và dễ đi kèm đau hoặc hạn chế vận động. Vì vậy, cần đánh giá cả cấu trúc bàn chân, dáng đi và triệu chứng thay vì chỉ quan sát lòng bàn chân.
Nguyên nhân gây bàn chân bẹt
Bàn chân bẹt có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Yếu tố gia đình là một trong những nguyên nhân đáng chú ý. Nếu cha mẹ hoặc người thân có cấu trúc vòm chân thấp, trẻ có thể có nguy cơ gặp tình trạng tương tự.
Sự lỏng lẻo của dây chằng và mô liên kết cũng có thể khiến vòm bàn chân kém ổn định. Ngoài ra, một số bất thường về xương, gân và cơ có thể làm giảm khả năng nâng đỡ bàn chân. Chấn thương ở bàn chân hoặc cổ chân, đặc biệt khi ảnh hưởng đến xương, dây chằng hay gân giữ vòm, cũng có thể làm thay đổi cấu trúc bàn chân.
Một số bệnh lý thần kinh – cơ, rối loạn mô liên kết hoặc tình trạng thừa cân có thể làm tăng tải trọng lên bàn chân. Ở người trưởng thành, những thay đổi theo tuổi, chấn thương hoặc suy yếu gân cơ chày sau cũng có thể khiến vòm chân dần hạ thấp.
Quan niệm cho rằng chỉ cần đi chân đất hoặc sử dụng dép có đế phẳng là nguyên nhân trực tiếp gây bàn chân bẹt chưa có cơ sở để áp dụng cho mọi trường hợp. Cấu trúc bàn chân chịu ảnh hưởng đồng thời của yếu tố di truyền, phát triển, cơ – dây chằng và nhiều bệnh lý khác.
Cách nhận biết bàn chân bẹt ở trẻ
Trẻ dưới 2–3 tuổi thường chưa có vòm bàn chân rõ nên việc thấy lòng bàn chân phẳng ở giai đoạn này chưa đủ để kết luận trẻ mắc bệnh. Khi trẻ lớn hơn, phụ huynh có thể quan sát hình dạng bàn chân khi trẻ đứng và đi lại.
Một cách kiểm tra tại nhà là làm ướt lòng bàn chân rồi cho trẻ bước lên giấy trắng hoặc bề mặt có thể lưu lại dấu chân. Nếu dấu in gần như toàn bộ lòng bàn chân và không thấy vùng lõm ở giữa, cha mẹ có thể nghi ngờ vòm chân thấp. Nếu dấu chân có khoảng trống rõ ở phần giữa, vòm bàn chân có thể vẫn được duy trì.
Phụ huynh cũng có thể quan sát bàn chân khi trẻ đứng trên mặt phẳng. Nếu gót chân hoặc cổ chân nghiêng vào trong, dáng đi thiếu ổn định, trẻ dễ vấp hoặc thường xuyên kêu đau, mỏi ở bàn chân, cổ chân hay đầu gối thì nên đưa trẻ đi kiểm tra.
Các phương pháp kiểm tra dấu chân tại nhà chỉ có giá trị tham khảo. Chúng không thể xác định chính xác mức độ bàn chân bẹt hoặc nguyên nhân gây ra tình trạng này.
Bàn chân bẹt có gây đau không?
Bàn chân bẹt có thể không gây bất kỳ triệu chứng nào, đặc biệt ở trẻ có bàn chân bẹt linh hoạt. Một số trường hợp chỉ phát hiện tình cờ khi kiểm tra dáng đi hoặc hình dạng bàn chân.
Khi bàn chân bị lệch trục hoặc khả năng chịu lực bị thay đổi, người bệnh có thể xuất hiện đau gan bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc đầu gối. Ở người trưởng thành, tình trạng kéo dài có thể gây khó chịu khi đứng lâu, đi bộ hoặc vận động. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng mọi cơn đau đầu gối, hông hay lưng đều bắt nguồn từ bàn chân bẹt.
Khi nào bàn chân bẹt cần phẫu thuật?
Phần lớn trẻ có bàn chân bẹt không cần phẫu thuật. Nếu bàn chân mềm, không đau và trẻ vẫn vận động bình thường, bác sĩ thường ưu tiên theo dõi sự phát triển. Khi có triệu chứng, phương pháp điều trị có thể bao gồm điều chỉnh hoạt động, bài tập phục hồi chức năng hoặc sử dụng dụng cụ chỉnh hình phù hợp.
Phẫu thuật chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn bàn chân bẹt cứng, biến dạng nghiêm trọng, đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động dù đã áp dụng các phương pháp bảo tồn phù hợp. Ở trẻ lớn, quyết định phẫu thuật cần dựa trên độ tuổi, nguyên nhân, mức độ biến dạng, tình trạng xương và gân cơ.
Do đó, phụ huynh không nên tự cho rằng trẻ cần phẫu thuật chỉ vì lòng bàn chân phẳng. Thăm khám chuyên khoa giúp xác định bàn chân bẹt thuộc dạng nào và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp, hạn chế điều trị không cần thiết.
Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé. |
